ادعای آسوشیتدپرس درباره سفر لاریجانی به مسقط
در بحبوحه تنش ها در خاورمیانه، روز سهشنبه، مقام بلندپایه امنیتی جمهوری اسلامی ایران در شرایطی رهسپار سلطاننشین عمان در خلیج فارس شد که نخستوزیر اسرائیل هم راهی ایالات متحده شد تا با رئیسجمهور این کشور دیدار کند. به نظر میرسد نتایج این دیدارها نتایج قابل توجهی در وقایع روزهای آینده داشته باشد.
انتقال پاسخ هستهای تهران به مسقط
به نوشته خبرگزاری آسوشیتدپرس، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، در سفر خود به مسقط، احتمالاً پاسخ کشورش به دور اولیه مذاکرات غیرمستقیم هفته گذشته را منتقل خواهد کرد. لاریجانی قرار است با بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، میانجی اصلی مذاکرات، و هیثم بن طارق، سلطان عمان، دیدار کند. خبرگزاری ایرنا این مذاکرات را «مهم» توصیف کرده، اما توضیحی در مورد پیامی که لاریجانی حامل آن خواهد بود، ارائه نداد.
ایران و ایالات متحده هفته گذشته مذاکرات هستهای جدیدی را در عمان برگزار کردند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، روز یکشنبه در جمع دیپلماتها در اجلاسی در تهران، اظهار داشت که ایران بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم پایبند خواهد ماند.
اداره دریانوردی وزارت حمل و نقل ایالات متحده روز دوشنبه هشدار جدیدی به کشتیهای آمریکایی در تنگه هرمز صادر کرده که «برای تامین امنیت ناوبری، تا حد امکان از آبهای سرزمینی ایران دور بمانند». این تنگه که یک پنجم کل نفت حملونقل شده دریایی جهان از آن عبور میکند، در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد.
دیدار دوباره در واشنگتن
همزمان با این سفر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز سهشنبه به واشنگتن میرود تا دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، را به گسترش دامنه مذاکرات هستهای پرمخاطره با ایران تشویق کند. این مذاکرات هفته گذشته در حالی از سر گرفته شد که آمریکا در حال تقویت استقرار نظامی خود در خاورمیانه است.
به نوشته آسوشیتدپرس، اسرائیل خواهان توقف غنیسازی اورانیوم، محدودیت بر برنامه موشکهای بالستیک و قطع روابط جمهوری اسلامی ایران با گروههای مقاومت در سراسر منطقه است. ایران همواره این خواستهها را رد و اعلام کرده تنها در ازای لغو تحریمها، محدودیتهایی را در برنامه هستهای خود میپذیرد. مشخص نیست ناآرامیهای اخیر و استقرار نظامی قابل توجه ایالات متحده در منطقه موضع تهران را منعطف تر کرده و یا اینکه آیا ترامپ علاقهمند به گسترش موضوع این مذاکرات دشوار است یا خیر.
سفر نتانیاهو تنها دو هفته پس از آن صورت میگیرد که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ و جرد کوشنر، داماد و مشاور خاورمیانه ترامپ، با نخستوزیر اسرائیل در اورشلیم دیدار کردند. فرستادگان ایالات متحده روز جمعه هم مذاکرات غیرمستقیمی در عمان با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران انجام دادند.
به گفته یوهنان پلسنر، مدیر موسسه دموکراسی: «واضح است که این روزها، روزهایی هستند که تصمیماتی گرفته میشود، انتظار میرود آمریکا استقرار نیروهای خود را تکمیل کند و در تلاش است تا از چشمانداز مذاکرات نهایت استفاده را ببرد. اگر میخواهید بر روند مذاکرات تأثیر بگذارید، فقط از طریق فشار میتوان تا حدی کار را پیش برد».
نگرانی از یک توافق محدود
به گفته سیما شاین، تحلیلگر موسسه مطالعات امنیت ملی، اسرائیل نگران است که ایالات متحده ممکن است به توافقی محدود با ایران برسد که بر اساس آن تنها غنیسازی اورانیوم به طور موقت متوقف شود. توافقی که در آن ایران غنیسازی را برای چندین سال متوقف کند، به ترامپ اجازه میدهد تا ادعای پیروزی کند. اما اسرائیل معتقد است که هرگونه توافقی از این دست که به برنامه هستهای ایران پایان ندهد و زرادخانه موشکهای بالستیک آن را کاهش ندهد، در نهایت اسرائیل را ملزم به راهاندازی موج دیگری از حملات خواهد کرد. در پی حملات سال گذشته، احتمالا تهران به سرعت قادر به غنیسازی اورانیوم نباشد، و این ایده توقف موقت را برای آنها جذابتر میکند.
گای زیو، دانشیار دانشگاه آمریکایی در واشنگتن دی سی، به میدلایست آی گفته: «نتانیاهو به طرز مشهوری به نقش خود در متقاعد کردن ترامپ برای عقبنشینی از برجام در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ افتخار میکرد و نگران است که ترامپ ممکن است تمایلی به حمایت از یک توافق جدید با ایرانیها داشته باشد. او میخواهد حداقل نتانیاهو را متقاعد کند که موشکهای بالستیک ایران را در این توافق بگنجاند. نتانیاهو آن را تهدیدی بزرگ برای اسرائیل و خط قرمز میداند».
قرص سمی اسرائیلی در توافق
تریتا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه، هم به میدلایست آی گفته: «مشکل همیشه این بوده که ترامپ، و همچنین روسای جمهور قبلی، سعی کردهاند راهی برای آشتی بین آنچه اسرائیلیها میخواهند و آنچه ایالات متحده میخواهد پیدا کنند». او افزود: «قرص سمی [اسرائیلیها] که تابستان گذشته با درخواست غنیسازی صفر به کار بردند، تضمین کرد که هیچ توافقی» بین ایالات متحده و ایران وجود نداشته باشد.
به گفته پارسی: «حالا آنها یک قرص سمی دیگر هم دارند و آن این است که میخواهند موشکهای ایران نیز محدود شوند، در حالی که به خوبی میدانند ایرانیها هرگز این را نخواهند پذیرفت، زیرا این تنها عامل بازدارندهای است که در برابر اسرائیل برایشان باقی مانده است».
نتانیاهو تقریباً پس از هر دیدار با ترامپ، اثری فراموشنشدنی از خود به جا گذاشته است. پارسی خاطرنشان کرد که آخرین دیدار آنها در اقامتگاه ترامپ در فلوریدا در ۲۹ دسامبر شاهد اشاره رئیس جمهور به محدودیتهای برنامه موشکی ایران بود، در حالی که پیش از این، او بر توانایی هستهای و تهدیدها از طریق نیروهای نیابتی منطقهای تمرکز کرده بود.
معمای انتخابات
نتانیاهو که اواخر امسال انتخابات را در پیش رو دارد، مدتهاست که روابط نزدیک خود با رهبران جهان، به ویژه ترامپ، که او را به عنوان بهترین دوست اسرائیل در کاخ سفید ستوده، به رخ میکشد. جلسه این هفته به نتانیاهو اجازه میدهد تا به اسرائیلیها نشان دهد که در مذاکرات ایران یک بازیگر است. به گفته شاین: «مسئله روابط بین نتانیاهو و ترامپ موضوع مبارزات انتخاباتی خواهد بود و او میخواهد میگوید: فقط من میتوانم این کار را انجام دهم، فقط من هستم».
نتانیاهو رکورد طولانیترین دوران نخستوزیری در اسرائیل را در اختیار دارد و در مجموع بیش از ۱۸ سال این سمت را بر عهده داشته است. انتظار میرود کابینه کنونی او، که راستگراترین و ارتدوکسترین کابینه در تاریخ اسرائیل است، تا انتخابات اکتبر یا نزدیک به آن دوام بیاورد. در ابتدا قرار بود نتانیاهو هفته آینده برای مراسم رونمایی از چارچوب «هیئت صلح» ترامپ در ۱۹ فوریه به واشنگتن سفر کند -چارچوبی که در ابتدا به عنوان مکانیسمی برای بازسازی غزه پس از جنگ اسرائیل و حماس طراحی شده بود، اما ماموریت بزرگتری برای حل بحرانهای جهانی بر عهده گرفته است.
نتانیاهو موافقت کرده که به این چارچوب بپیوندد، اما نسبت به آن محتاط است زیرا ترکیه و قطر هم در آن حضور داردند. این کشورها مهمترین حامیان حماس هستند و نتانیاهو نمیخواهد آنها در طرح های مربوط به غزه پس از جنگ حضور داشته باشند. زیو خاطرنشان کرد: «نتانیاهو واقعاً میخواهد از حضور در کنار دشمنان اسرائیل، اردوغان ترکیه، آل ثانی قطر و عباس تشکیلات خودگردان به دلایل سیاسی خودش، خودداری کند». به گفته پلسنر، تغییر زمان این سفر میتواند «راهحلی شیک» ارائه دهد که به نتانیاهو اجازه میدهد بدون رنجاندن ترامپ، از حضور در این جلسه صرف نظر کند.
با این همه، نتانیاهو احتمالا از واشنگتن دست خالی باز نمیگردد - و اگر نه در مورد ایران، که در صدر دستور کار اوست، احتمالاً در مورد کرانه باختری اشغالی یا غزه. به گفته پارسی: «ممکن است محاسبه ترامپ این باشد که او قاطعانه بر خواستههای آمریکا در قبال ایران بایستد و در عوض در مورد غزه به نتانیاهو امتیاز بدهد. این نیز در نهایت شکست خواهد خورد، زیرا نتانیاهو به این راضی نخواهد شد».
با توجه به اختلاف پایگاه ترامپ بر سر تصمیمات ماجراجویانه سیاست خارجی او، از ایران گرفته تا ونزوئلا، این احتمال وجود دارد که او در مورد موضوعی که هوادارانش کمتر به آن اهمیت میدهند، در برابر نتانیاهو تسلیم شود. به گفته خالد الجنیدی: «کرانه باختری و غزه، برخلاف ایران، چیزهایی هستند که دولت ترامپ واقعاً به آنها اهمیتی نمیدهد. فلسطینیها هیچ ارزش استراتژیکی برای او ندارند. فلسطینیها در تفکر دولت ترامپ نقشی ندارند. بنابراین کاملاً ممکن است که آنها بتوانند در ازای کوتاه آمدن نتانیاهو، امتیازاتی در این زمینه واگذار کنند».
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
