قطع اینترنت؛ آسیب عمیق به ظرفیتهای رشد اقتصادی
رشد و تحول اقتصاد دیجیتال، صرفا یک پدیده فناوری نیست، بلکه تحولی ساختاری است که فرصتهای جدیدی را برای کسب و کارها، کارآفرینی و اشتغال ایجاد کرده است. این تحول، با تکیه بر اینترنت بینالمللی، به صنایع سنتی امکان داده تا هزینههای عملیاتی خود را کاهش داده، دسترسی به بازارهای جهانی را تسهیل کرده و بهرهوری را افزایش دهند. از سوی دیگر، اینترنت بستری برای شکلگیری کسب و کارهای نوپا و آنلاین فراهم کرده که با هزینههای کم و دسترسی گسترده به مشتریان، مدلهای تجاری جدیدی را ارائه میکنند. این کسب و کارها، نه تنها فرصتهای شغلی جدیدی ایجاد کردهاند، بلکه با ایجاد تنوع اقتصادی، به افزایش پایداری نیز کمک کردهاند.
قطع اینترنت: مانع بزرگ در مسیر توسعه
قطع اینترنت، به شکلی غیرمستقیم، بر تمام جنبههای این تحول ساختاری تاثیر منفی میگذارد. از یکسو، این اتفاق، دسترسی به ابزارها و فناوریهای پیشرفته را برای شرکتها و فعالان اقتصادی محدود میکند و مانع از نوآوری و توسعه محصولات و خدمات جدید میشود. از سوی دیگر، این قطع ارتباط، باعث اختلال در زنجیرههای تامین و ارتباطات بینالمللی شده و رقابتپذیری کسب و کارها را کاهش میدهد. قطع اینترنت، فراتر از زیانهای مستقیم فروش، به منزله یک «شوک منفی عرضه» عمل کرده و بهرهوری کل عوامل تولید را کاهش میدهد. همچنین این محدودیتها اعتماد سرمایهگذاران به اقتصاد دیجیتال را از بین برده و سرمایهگذاری در بخشهای مرتبط با اقتصاد دیجیتال را با کاهش جدی مواجه میکند.
کاربران اقتصاد دیجیتال نیز قطعی اینترنت را بهمنزله تجربهای منفی در بهرهگیری از خدمات دیجیتال تلقی کرده و ممکن است رفتارهای آتی خود را بر اساس آن تنظیم کنند. اثرات قطع اینترنت، فراتر از حوزههای اقتصادی است و به جنبههای اجتماعی و سیاسی نیز گسترش مییابد. این اتفاق، باعث ایجاد نارضایتی در میان مردم میشود که بهویژه جوانان و نسلهای دیجیتال، به شدت به اینترنت وابسته هستند. این نارضایتی میتواند به تکرار ناآرامیهایی اجتماعی منجر شده و به بیثباتی نظام اقتصادی و سیاسی کشور دامن بزند. همچنین، قطع اینترنت، دسترسی به اطلاعات، آموزش و خدمات آنلاین را محدود میکند و در بلندمدت باعث افزایش فقر و نابرابریهای اجتماعی میشود.
دوراهی خطرناک: امنیت در مقابل رشد
قطع سراسری اینترنت، نشانه دوراهی پرآسیبی است که بارها به آن پرداخته شده است: انتخاب بین امنیت و رشد اقتصادی. در حالی که امنیت، یک ضرورت حیاتی و بستر ایجاد رشد اقتصادی است، محدود کردن دسترسی به اینترنت، به معنای قربانی کردن فرصتهای رشد و توسعه است. این رویکرد، نه تنها به اقتصاد ایران آسیب میرساند، بلکه به اعتبار کشور در سطح بینالمللی نیز ضربه میزند. همچنین هرگونه تلاش برای جایگزینی اینترنت بینالملل با زیرساختهای داخلی، نه تنها راهحل فنی نیست، بلکه ارتباط شرکتها با ابزارهای جهانی و اقتصاد بینالمللی را قطع کرده و انزوای دیجیتال کشور را عمیقتر خواهد ساخت.
برای خروج از این وضعیت، لازم است که در کنار رفع سریع کلیه محدودیتهای وضعشده، سیاستگذاران رویکرد خود را در قبال اینترنت تغییر دهند و اینترنت را، بیش از تهدید، فرصتی برای رشد و توسعه بدانند. این امر مستلزم سرمایهگذاری در زیرساختهای اینترنت، ایجاد یک محیط رقابتی برای کسب و کارها و تضمین دسترسی آزاد و عادلانه به اینترنت برای همه شهروندان است. همچنین، لازم است که سیاستگذاران، به جای محدود کردن دسترسی به اینترنت، بر تقویت امنیت سایبری و مقابله با تهدیدهای سایبری تمرکز کنند. آینده اقتصاد ایران به توانایی آن در استفاده از اینترنت و فناوریهای نوین بستگی دارد. با اتخاذ سیاستهای مناسب و ایجاد یک محیط مطلوب برای نوآوری و کارآفرینی، ایران میتواند از این فرصت برای رشد اقتصادی و بهبود معیشت مردم استفاده کند. عدمتوجه به این موضوع و تداوم سیاستهای محدودکننده، تنها به تشدید بحرانهای اقتصادی و اجتماعی منجر خواهد شد.
* تحلیلگر کسبوکار
