نرخ فروش روغنموتور ۴۰ درصد افزایش یافت؛
نبض ناپایدار روانکارها
روند تولیدات روانکار معکوس شد
صنعت روانکار طی بیش از یک دههگذشته تصویری از رشد باثبات اما کمشتاب را به نمایش گذاشتهاست. دادههای تولید نشان میدهد در ۱۳سالاخیر بهطور میانگین هر سالحدود ۶درصد به حجم تولیدات افزوده شده و سطح تولید سالانه حول ۲میلیون تن تثبیت شدهاست، با اینحال آهنگ رشد در سال۱۴۰۳ اندکی کندتر شده و تولید کل صنعت با رشد ۴درصدی نسبت به سالقبل به حدود ۲میلیون و ۴۲۸هزار تن رسیده که فاصله محسوسی با میانگین رشد تاریخی دارد.بررسی روند فصلی تصویر محتاطانهتری ارائه میدهد. در هر سه فصل سپریشده سالجاری، تولید روانکارها روندی کاهشی داشته که نشان میدهد فشارهای عملیاتی یا محدودیتهای تقاضا اثر خود را گذاشتهاند. بیشترین افت در بهار ثبتشده، جاییکه تولید حدود ۱۳درصد کاهش داشتهاست. در سهماهه سوم نیز تولید شرکتهای بورسی این صنعت با افت ۳درصدی نسبت به دوره مشابه به حدود ۵۸۶هزارتن رسیدهاست. در مقیاس ده ماهه، مجموع تولیدات روانکارها به حدود یکمیلیون و ۹۴۱هزارتن رسیده که نسبت به دوره مشابه سالقبل افت ۵درصدی را نشان میدهد. نکته مهم اینجاست که تقریبا همه تولیدکنندگان بورسی با کاهش تولید روبهرو بودهاند و فقط یک بازیگر مسیر متفاوتی را طی کردهاست. شرکت شنفت در این دوره حدود ۳۶۱هزارتن تولید داشته و نسبت به سالقبل رشد ۵درصدی را ثبت کردهاست.
تنها روانکار با تجربه مثبت فروش
کنار هم قراردادن آمار فروش و تولید، تصویر دقیقتری از نبض واقعی شرکتهای روانکاری میدهد. روند سالانه نشان میدهد متوسط رشد تناژ فروش صنعت حدود ۲درصد بوده و هر سال بهطور میانگین نزدیک به ۲میلیون و ۴۴هزارتن محصول به بازار رسیدهاست. در سال۱۴۰۳ فروش به حدود ۲میلیون و ۴۲۶هزارتن رسیده که رشد ۵درصدی نسبت به سالقبل را نشان میدهد. همسو با افت تولید فصلی، فروش نیز در طول سالجاری روند نزولی داشتهاست. بیشترین فشار در بهار دیده شد که تناژ فروش حدود ۲۴درصد کاهش پیدا کرد. افتی که میتواند از رکود مقطعی تقاضای صنعتی، موجودی انبار مشتریان یا اختلال در زنجیره توزیع ناشی شده باشد.
در پاییز هم مجموع فروش با کاهش ۵درصدی به حدود ۵۹۷هزارتن رسیده که نشان میدهد بازیابی تقاضا هنوز کامل نیست. در مقیاس ده ماهه، فروش روانکارهای بورسی به حدود یکمیلیون و ۸۷۲هزارتن رسیده و نسبت به دوره مشابه سالقبل ۹درصد عقب نشسته است. درمیان تولیدکنندگان بورسی، شنفت تنها شرکتی است که هم در تولید و هم در فروش مسیر متفاوتی داشتهاست. این شرکت در سالجاری علاوهبر ثبت رشد مثبت در تولید، توانسته تناژ فروش خود را نیز حدود ۸درصد بالا ببرد و به سطح ۳۶۸هزارتن برساند.
صدور مجوز افزایش نرخ
یکی از متغیرهای کلیدی که میتواند ضعف مقداری صنعت روانکار را تا حدی جبران کند، تحولات نرخ فروش است. اخیرا شرکتهای این صنعت مجوز افزایش نرخ دریافت کردند و اثر آن خیلی سریع در ارقام دیماه خود را نشانداد. در دهمین ماه سال، متوسط نرخ فروش محصول اصلی روانکارها حدود ۲۳درصد بالاتر از میانگین نرخهای ثبتشده در طول سالقرارگرفت. در این میان شنفت بیشترین رشد نرخ را ثبت کرده و روغن پایه خود را با افزایشی حدود ۳۷درصدی نسبت به میانگین سالبهفروش رساندهاست. در مقیاس نقطهبهنقطه، شدت رشد نرخها چشمگیرتر است. متوسط نرخ فروش محصول اصلی روانکارها در دیماه حدود ۶۷درصد بالاتر از دی سالقبل قرارگرفتهاست. بیشترین جهش در این مقیاس به شسپا تعلق دارد که رشد نرخ حدود ۹۰درصدی را تجربه کردهاست. در بازه ده ماهه نیز متوسط نرخ فروش محصول اصلی صنعت حدود ۶۶درصد رشد داشتهاست. در این بازه بیشترین رشد نرخ مربوط به شبهرن بوده که نرخ فروش روغنموتور بنزینی خود را حدود ۸۰درصد بالا برده است.
فصل پردرآمد روغنموتوریها
روند درآمدی صنعت روانکار تصویر متفاوتی نسبت به افتهای مقداری ارائه میدهد و نشان میدهد موتور اصلی رشد این صنعت در سالهای اخیر بیشتر از کانال نرخها روشن ماندهاست. طی ۱۳ سالگذشته، بهطور میانگین هر سالحدود ۳۷درصد به درآمد این صنعت افزوده شدهاست. در سال۱۴۰۳ نیز کل درآمد صنعت با رشد ۳۶درصدی به حدود ۹۷هزار و ۴۹۸میلیاردتومان رسیدهاست. در مقیاس فصلی، بیشترین رشد درآمد در تابستان ثبت شدهاست. مقطعی که همزمان با اوج مصرف روانکارها در بخش حملونقل و فعالیتهای صنعتی است. در این فصل درآمد صنعت حدود ۵۸درصد افزایش داشته که نشان میدهد ترکیب رشد تقاضای فصلی و نرخهای جدید فروش اثر قابلتوجهی بر صورتهای مالی گذاشتهاست. در پاییز نیز این روند ادامه داشته و مجموع درآمد صنعت حدود ۴۷درصد بالاتر از دوره مشابه قرارگرفتهاست. در مجموع ده ماه نخست سال، درآمد روانکارهای بورسی به حدود ۱۱۳هزارمیلیاردتومان رسیده که نسبت به دوره مشابه سالقبل ۴۶درصد رشد دارد. این سطح از رشد در شرایط افت تناژ، اهمیت مدیریت نرخ و ترکیب محصول را پررنگ میکند. درمیان شرکتها، شنفت بهترین عملکرد را ثبت کرده و درآمد خود را با جهش ۶۶درصدی به حدود ۲۱هزار و ۹۱۸میلیاردتومان رساندهاست.
سودآوری در تنگنای سیاستگذاری قیمتی
حاشیه سود را میتوان قطبنمای کیفیت سود در صنایع تولیدی دانست. در صنعت روانکار، میانگین حاشیه سود طی ۱۳ سالگذشته حدود ۲۳درصد بوده که سطحی قابلقبول برای صنعتی وابسته به مواد اولیه نفتی بهشمار میرود، بااینحال در سال۱۴۰۳ این نسبت به ۱۸درصد کاهشیافته و حدود ۶ واحددرصد پایینتر از متوسط تاریخی قرارگرفتهاست. این افت در شرایط رشد درآمد، پیام روشنی دارد و آن فشار سنگین هزینهای است که سریعتر از نرخهای فروش بالا رفتهاست. ریشه اصلی این فشردگی را باید در قیمتگذاری دستوری جستوجو کرد، جاییکه شرکتها امکان انتقال کامل رشد هزینههایی مثل لوبکات، انرژی و حملونقل را به مصرفکننده ندارند، بااینحال در مقیاس فصلی تصویر کمی بهتر است. متوسط حاشیه سود فصلی حدود ۲۲درصد ثبتشده و در پاییز امسال تحتتاثیر مجوزهای افزایش نرخ تا سطح ۲۷درصد بالا آمدهاست. درمیان شرکتها، شسپا بهترین عملکرد را از منظر بهبود شاخصهای سودآوری ثبت کردهاست. این شرکت در سال۱۴۰۳ حاشیه سود حدود ۲۰درصد داشته و در پاییز امسال این نسبت را تا سطح قابلتوجه ۳۹درصد بالا بردهاست.
