عملکرد گروههای فعال بازار سهام در ۶ سال بررسی شد؛
نقشه صنایع سبز بورس
طی سالهای اخیر ارزیابی بورس غالبا بر مبنای بازدهی کلی صنایع صورت میگرفت، بااینحال بهدلیل گستردگی و تنوع زیرگروهها، این رویکرد نمیتواند نقشهراه دقیقی برای سرمایهگذاران باشد چراکه متغیرهای اثرگذار در هر گروه متفاوت است، بههمیندلیل، در این گزارش عملکرد ۵۱گروه فعال بورسی بهصورت مجزا تحلیل شده تا مقایسه دقیقتر و واقعبینانهتر فراهم شود. هدف از این کار معرفی گروههایی است که در بلندمدت بازدهی پایدار و قابلاتکایی داشته و میتوانند نقش بیمه پرتفوی سرمایهگذار را ایفا کنند.
تعریف یک معیار سنجش ارزندگی
ارزیابی بازدهی گروههای بورسی در سالهای گذشته نشان میدهد؛ در هر مقطع زمانی، بسته به شرایط اقتصادی کشور، سیاستهای کلان، تحولات ارزی و قوانین وضعشده، برخی صنایع توانستهاند در زمره گروههای برتر بازار سهام از منظر بازدهی سالانه قرار گیرند. به بیان دیگر، برتری صنایع در بورس تهران پدیدهای ایستا نیست و همواره تحتتاثیر متغیرهای بیرونی و درونی تغییر میکند.
با این حال، برای شناسایی صنایع واقعا برتر بازار سهام، صرف نگاه مقطعی به بازدهی یکساله کافی نیست و لازم است یک معیار پایدارتر و چندساله برای ارزیابی عملکرد گروهها تعریف شود. معیاری که هم توان عبور از شوکهای بازار را بسنجد و هم قدرت بازدهی بلندمدت صنایع را نمایان کند.
بر همین اساس، در این بررسی، بازدهی گروههای بورسی از اوج قیمتی بازار در ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ بهعنوان نقطه آغاز ریزش تاریخی بورس تا پایان هفته دوم دیماه سالجاری مورد ارزیابی قرارگرفتهاست. این بازه زمانی از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از صنایع در این دوره با افتهای سنگین قیمتی، تغییرات سیاستی و نوسانات شدید اقتصادی مواجه بودهاند و تنها گروههایی توانستهاند عملکرد مطلوبی ثبت کنند که از بنیانهای قویتری برخوردار بودهاند.
بر اساس این معیار، ۱۵ گروه بورسی که بیشترین میزان بازدهی را در این بازه زمانی رقم زدهاند، بهعنوان گروههای منتخب درنظر گرفتهشدهاند. این ۱۵ صنعت؛ در واقع صنایعی هستند که علاوهبر جبران افت سنگین پس از مرداد ۹۹، توانستهاند بازدهیهایی بسیار فراتر از شاخصکل بازار بهثبت برسانند.
در گام بعد، عملکرد هریک از این ۱۵ گروه بورسی بهصورت جداگانه از سال۱۳۹۹ تاکنون مورد بررسی قرارگرفتهاست. در این چارچوب، هربار که یک صنعت در زمره ۱۵ گروه نخست از نظر بازدهی سالانه قرارگرفته، بهعنوان یک امتیاز مثبت برای آن صنعت درنظر گرفتهشدهاست. این روش ارزیابی کمک میکند تا صرفا به یک جهش مقطعی یا رشد اتفاقی توجه نشود، بلکه تکرارپذیری موفقیت و حضور مستمر صنایع درمیان برترینها معیار قضاوت قرار گیرد.
برندگان واقعی بازار سهام چه صنایعی هستند؟
بر اساس معیار ارزیابی مورد اشاره، بررسی بازدهی بلندمدت گروههای بورسی نشان میدهد؛ درمیان صنایع مختلف، دو گروه «تولید فلزات گرانبهای غیرآهن» و «خردهفروشی» بهترین عملکرد را در بازه زمانی مورد بررسی از مرداد ۱۳۹۹ تا انتهای دیماه امسال بهثبت رساندهاند. این دو گروه نهتنها توانستهاند افت تاریخی پس از قله ۹۹ را جبران کنند، بلکه از منظر تکرار حضور درمیان صنایع برتر، کارنامهای کمنظیر از خود بهجا گذاشتهاند. گروه تولید فلزات گرانبهای غیرآهنی که شامل شرکتهای تولیدکننده مس، آلومینیوم، سرب و روی و همچنین بخش مهمی از شرکتهای معدنی است را میتوان بهترین گروه بازار سرمایه از سال۱۳۹۹ تاکنون دانست. این گروه کامودیتیمحور طی سالهای اخیر، تحتتاثیر رشد قیمتهای جهانی فلزات، افزایش تقاضای بینالمللی و همچنین نقش نرخ ارز در بهبود درآمدهایریالی، عملکردی درخشان بهثبت رساندهاست.
نکته قابلتوجه آن است که این صنعت طی دوره مورد بررسی، تقریبا در تمامی سالها در زمره ۱7 گروه برتر بازار سهام از نظر بازدهی سالانه قرار داشته و تنها استثنا به سال۱۴۰۲ بازمیگردد.سالی که این گروه نیز با وجود خروج از جمع ۱5 صنعت نخست، همچنان رتبه ۱۷ جدول بازدهی سالانه را به خود اختصاص دادهاست. چنین عملکردی نشان میدهد؛ حتی در سالهای کمرمق بازار، این گروه توانسته عملکرد بسیار خوبی از خود به نمایش بگذارد. در کنار صنایع کالامحور، گروه خردهفروشی بهعنوان لیدر صنایعریالی بازار سرمایه طی سالهای اخیر شناخته میشود. این گروه بهدلیل برخورداری از رشد پایدار درآمد، وابستگی مستقیم به مصرف داخلی، انعطافپذیری دربرابر نوسانات اقتصادی و همینطور تقاضای همیشگی محصولات همواره موردتوجه فعالان بورسی قرار داشتهاست.
بررسی عملکرد این صنعت نشان میدهد؛ از سال۱۳۹۹ تا دیماه امسال، گروه خردهفروشی تنها در سال۱۴۰۰ نتوانسته در جمع ۱۵ گروه برتر بازار سهام قرار گیرد.سالی که بهطور کلی یکی از ضعیفترین دورههای بورس تهران بهشمار میرود. در سایر سالها، این گروه همواره درمیان صنایع پربازده حضور داشته و توانسته جایگاه خود را در سبد سرمایهگذاران حفظ کند.
صنایع با بازدهی پایدار و قابلاتکا
پس از دو گروه «تولید فلزات گرانبهای غیرآهن» و «خردهفروشی» که بهترین عملکرد را در مقیاس بلندمدت از خود به نمایش گذاشتهاند، بررسیها نشان میدهد؛ گروههای اورهساز، سیمانیها، پالایشیها، سرمایهگذاریها و همینطور بانکیها در رتبه بعدی صنایع برتر بازار سهام قرار میگیرند. این گروهها اگرچه به اندازه دو صنعت نخست تکرارپذیری کامل نداشتهاند، اما در مجموع توانستهاند بازدهی قابلتوجه و پایداری برای سهامداران خود رقم بزنند.
گروه اورهسازان از زیرمجموعه صنعت بزرگ پتروشیمی، طی سالهای اخیر بهواسطه سودآوری بالا، مزیت صادراتی و تقاضای پایدار جهانی، عملکردی قابلتوجه در بازار سهام داشتهاند. این صنعت که بهطور مستقیم از نرخهای جهانی کود شیمیایی و همچنین نرخ ارز منتفع میشود، توانسته در بخش قابلتوجهی از سالهای پس از ۱۳۹۹، در زمره گروههای برتر بازار قرار گیرد و بازدهی جذابی برای سهامداران خود خلق کند. پایداری سودآوری و ماهیت صادراتمحور این صنعت، اورهسازان را به یکی از ستونهای قابلاتکای بازار سرمایه در دورههای پرنوسان تبدیلکرده است.
گروه سیمان نیز از دیگر صنایعی است که در ارزیابی بلندمدت جایگاه قابلقبولی بهدست آوردهاست. این صنعت بهجز سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، در اغلب مقاطع درمیان برترین گروههای بورسی حضور داشتهاست. در دو سالمذکور، قیمتگذاری دستوری عملا اجازه رشد درآمد و انعکاس واقعیتهای هزینهای را از شرکتهای سیمانی سلب کردهبود، با اینحال از سال۱۴۰۱ و با عرضه سیمان در بورسکالا، نقطهعطفی در عملکرد این صنعت رقم خورد. آزادسازی نسبی قیمتها و شفافیت معاملات، موجب رشد قابلتوجه درآمد و سودآوری شرکتهای سیمانی شد و این گروه به فهرست صنایع جذاب بازار سرمایه اضافه شد.
شرکتهای پالایشی بهطور سنتی همواره جزو صنایع سودآور بازار سرمایه محسوب میشوند و در بسیاری از سالها عملکردی فراتر از متوسط بازار به نمایش گذاشتهاند، با اینحال پالایشیها در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ بهدلیل ابهامات مربوط به نرخ خوراک و رشد قابلتوجه هزینهها، از جمع صنایع برتر بازار فاصلهگرفتند. این روند در سالجاری تغییر کرد، جاییکه با اصلاح فرمول نرخ خوراک،بار دیگر توجه فعالان بورسی به این صنعت جلب شد و پالایشیها توانستند جایگاه خود را درمیان گروههای پربازده بازار بازیابند. این تجربه نشان میدهد؛ سودآوری پالایشیها بیش از هر چیز به ثبات و شفافیت سیاستگذاری وابسته است.
صنعت سرمایهگذاری نیز بهدلیل برخورداری از سبد متنوع داراییها و ریسک پایینتر نسبت به سایر صنایع، همواره بهعنوان یکی از گروههای کمریسک بازار سرمایه شناخته میشود. سودآوری پایدار و وابستگی کمتر به یک متغیر خاص، موجبشدهاست که این صنعت در اغلب سالها درمیان ۱۵ گروه برتر بازار قرار گیرد. بررسیها نشان میدهد؛ صنعت سرمایهگذاری بهجز سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، در سایر سالها موفق شدهاست جایگاه خود را در جمع صنایع برتر حفظ کند. موضوعی که نشان از ثبات نسبی این گروه در دورههای مختلف بازار دارد.
آخرین گروه برتر سالهای اخیر بانکها و موسساتاعتباری است. هرچند بازدهی از اوج 99 تا پایان دی ماه نشان میدهد بانکیها در زمره 15گروه برتر بازار نبودهاند، اما عملکرد سالبه سالاین صنعت نشان میدهد؛ از سال99 این گروه توانسته است 4سال جزو 15صنعت برتر بورسی باشد. اصلیترین عامل آنکه این گروه در بازه 6ساله نتوانسته جزو 15گروه برتر بورسی باشد، نزول سنگین قیمتی آن در سالهای 1401 و 1402 است بهطوری که در انتهای جدول بازدهی سالهای مورد اشاره جای گرفتهاست، بنابراین هرچند در سالهای خوب بورس بانکیها جزو صنایع با بازدهی بالا بودهاند اما باید درنظر داشت در سالهای رکودی نمیتوان روی این صنعت حساب باز کرد.
