آیا شاخص کل میتواند از مرز ۴ میلیونی عبور کند؟
قفل بورس شکست؟
پروانه کُبره: رفتار متناقض شاخصهای سهامی در معاملات روز یکشنبه را میتوان نشانهای از تداوم فضای تردید و احتیاط در بازار سرمایه دانست. برخی از کارشناسان معتقدند بازگشت شاخص کل به مسیر صعودی پس از هشت روز افت متوالی اگرچه در ظاهر سیگنالی مثبت تلقی میشود، اما رفت و برگشت شاخص در روز گذشته نشان میدهد این رشد بیش از آنکه حاصل بازگشت اعتماد سرمایهگذاران و تقویت پایدار تقاضا باشد، ناشی از حمایت بازارساز و همچنین جابهجاییهای کوتاهمدت میان خریداران و فروشندگان است. عقبنشینی شاخص در میانه معاملات، همزمان با افزایش عرضهها، بیانگر آن است که بخشی از فعالان بازار از رشدهای مقطعی برای شناسایی سود یا کاهش ریسک استفاده میکنند.
ورود دوباره تقاضا در نیمه دوم معاملات و بسته شدن شاخص در محدوده مثبت، میتواند بهعنوان واکنش تکنیکال به سطوح حمایتی اخیر تفسیر شود. به بیان دیگر، بازار در تلاش است کفهای قیمتی جدیدی را تثبیت کند و از فاز هیجانی ریزش فاصله بگیرد. با این حال، تا زمانی که حجم معاملات افزایش معناداری نداشته باشد و جریان پول حقیقی به بازار بازنگردد، نمیتوان این حرکت را آغاز یک روند صعودی پایدار دانست. معاملات بازار سهام در روز یکشنبه بیشتر نشانه ورود بازار به فاز نوسانی و تلاش برای تعادل است تا تغییر قطعی جهت حرکت سهامداران. از سویی تا زمانی که سیگنال روشنی از کاهش ریسکهای سیاسی و ثبات در سیاستگذاریهای اقتصادی مخابره نشود، به نظر میرسد روند بازگشت سرمایههای خرد به بازار سهام با قدرت و دوام همراه نباشد.
تغییر مسیر ناگهانی شاخص کل
افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک باعث شده مسیر حرکت بازارها از الگوهای معمول خارج شود و رفتار قیمتی داراییها بیش از گذشته غیرقابل پیشبینی باشد. در چنین وضعیتی متغیرهای بنیادی و همچنین مسیریابی بازارها بر اساس تحلیل نقش کمرنگتری پیدا میکنند و تصمیمگیری سرمایهگذاران بیشتر تحتتاثیر اخبار، شایعات و انتظارات کوتاهمدت شکل میگیرد.
نتیجه این وضعیت، نوسان شدید، تغییر سریع جریان نقدینگی بین بازارها و کاهش افق سرمایهگذاری است؛ بهطوری که حتی بازارهای کمریسک نیز با شوکهای ناگهانی قیمتی مواجه میشوند و امکان ترسیم روندهای پایدار به حداقل میرسد. در جریان معاملات روز گذشته نیز بازارهای موازی از سقفهای قیمتی خود عقب نشستند.
در معاملات دیروز شاخص کل بورس با رشد 0.89 درصدی به محدوده 3میلیون و 959هزار واحدی رسید. نماگر اصلی بازار سهام در ابتدای معاملات تا محدوده 3میلیون و 936 هزار واحدی پیشروی کرد و پس از آن با افزایش عرضهها شاخص با عقبنشینی مواجه شد و تا محدوده 3میلیون و 922 هزار واحدی پایین آمد. در ادامه با ورود گروه جدیدی از خریداران به بازار شاخص با رشد همراه شد و نهایتا در بخش سبز تابلوی معاملات کار خود را به اتمام رساند. شاخص کل در معاملات دیروز پس از 8 روز منفی متوالی، به مدار صعودی بازگشت. برخلاف شاخص کل، شاخص هموزن ضعیف ظاهر شد و با سرخپوشی کار خود را به اتمام رساند. به طوریکه افت 0.38 درصدی این نماگر در این روز رقم خورد.
این شاخص نیز مانند شاخص کل از کف روزانه بالاتر آمد؛ اما نتوانست وارد محدوده مثبت شود. 7 روز معاملاتی متوالی است که شاخص هموزن با کاهش ارتفاع مواجه میشود. در فرابورس نیز شاخص کل این بازار، 0.97 درصد از ارتفاع خود را از دست داد. در معاملات یکشنبه 12بهمن ماه، 123میلیارد تومان پول حقیقی از گردونه معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی خارج شد و ارزش معاملات خرد بازار سهام نیز به رقم 17 هزار و 66میلیارد تومان رسید. تالار شیشهای 8 روز متوالی است که نظارهگر خروج پول حقیقی است. طی این مدت بیش از 20همت از بازار سهام خارج شده است.
بازار سهام در شرایطی هشت روز متوالی خروج پول حقیقی را تجربه کرده که از تشدید فضای بیاعتمادی در بازار سهام حکایت دارد. تداوم خروج پول نشان میدهد، سرمایهگذاران خرد بیش از آنکه به متغیرهای بنیادین توجه داشته باشند، تحتتاثیر افزایش ریسکهای سیستماتیک و ابهامهای سیاسی و اقتصادی تصمیمگیری میکنند. این رفتار، عمق معاملات را کاهش داده و قدرت بازگشت پایدار شاخصها را تضعیف کرده است.
از سوی دیگر، بخشی از این نقدینگی به سمت بازارهای موازی با ریسک کمتر یا نقدشوندگی بالاتر حرکت کرده که فشار فروش را در سهام تشدید کرده است. با این حال، تداوم این روند میتواند به تخلیه هیجان فروش منجر شود و در صورت کاهش نااطمینانیها، زمینه بازگشت تدریجی تقاضا را فراهم کند.
در پایان معاملات، 54 درصد از نمادها در بخش سبز تابلوی معاملات قرار گرفتند و 46درصد از نمادها هم سرخپوش بودند. در معاملات دیروز، پس از چند روز متوالی، صف فروش صندوقهای اهرمی جمع شد؛ اما همچنان این صندوقها با حباب منفی مورد معامله قرار میگیرند. این صندوقها در معاملات امروز، 63میلیارد تومان خروج پول حقیقی را تجربه کردند.
کارشناسان در مورد تغییر مسیر ناگهانی شاخص کل میگویند؛ بازگشت شاخص پس از هشت روز منفی متوالی، از منظر روانی اهمیت بالایی دارد، اما برای تبدیل شدن به یک سیگنال معتبر صعودی، نیازمند تقویت حجم معاملات و ورود نقدینگی جدید است. در غیر این صورت، بازار همچنان در فاز نوسانی باقی میماند و رشدهای مقطعی بیشتر جنبه اصلاحی خواهند داشت تا آغاز یک روند صعودی پایدار.
روز حساس بورس
با توجه به شکست محدوده 4 میلیون واحدی توسط شاخص بورس و بازگشت خریداران در میانه معاملات روز گذشته، انتظار میرود به زودی شاخص بورس دوباره وارد کانال 4میلیون واحد شود. البته این مرز حساس میتواند سهامداران را غافلگیر کند. اگر حجم و ارزش معاملات در روزهای آینده بهبود نیابد و حقیقیها برای ورود به بازار، از خود رغبت نشان ندهند، احتمال ادامه روند کاهشی تا محدوده 3.5میلیون واحد در شاخص بورس وجود دارد.
البته باید توجه داشت نسبتهای بازاری نظیر p/e و p/s نیز در سطوح نسبتا مطلوبی قرار دارند و شاید سناریوی کاهش بیشتر شاخصها با شکست مواجه شود.
وزن ریسک از نگاه معاملهگران
آنچه در معاملات اخیر بازار سهام مشاهده میشود، بیش از هر چیز حاکی از غلبه فضای نااطمینانی و افزایش ریسکهای سیستماتیک است. در همین رابطه حجت سرهنگی، تحلیلگر بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» اظهار کرد: فضای کنونی موجب شده رفتار سرمایهگذاران از منطق تحلیلی فاصله بگیرد و تصمیمها بیشتر بر پایه نگرانی و احتیاط شکل بگیرد. منفی بودن همزمان شاخص کل و شاخص هموزن و تشکیل صفهای فروش در بخش عمده نمادها نشان میدهد، فشار عرضه همچنان بر تقاضا برتری دارد و بازار در وضعیت «هیجان منفی معاملاتی» قرار گرفته است. از سویی کاهش حجم و ارزش معاملات نیز موید همین نکته است که بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاران ترجیح دادهاند در حاشیه بمانند و نظارهگر تحولات باشند. البته دیروز نمادهای بزرگ به واسطه برخی حمایتها وضعیت بهتری را سپری کردند و شاخص کل بعد از 8 روز منفی احیا شد.
به گفته این کارشناس، از منظر بنیادی اما تصویر متفاوتی قابل ترسیم است. برآوردها از سودآوری شرکتهای بورسی نشان میدهد در صورت تثبیت نرخهای فعلی ارز، مجموع سود بازار سرمایه در سال آینده میتواند به سطوح قابلتوجهی برسد که در مقایسه با ارزش کل بازار، نسبتهای ارزشگذاری را در محدودههای جذاب قرار میدهد. نسبت P/E فوروارد بسیاری از شرکتها در سطوحی پایینتر از میانگین تاریخی قرار گرفته که این موضوع از ارزندگی نسبی بازار حکایت دارد.
او افزود: با این حال، شکاف میان واقعیتهای بنیادی و رفتار فعلی بازار ناشی از وزن بالای ریسکهای سیاسی است. سرمایهگذاران در شرایطی که افق تصمیمگیری مبهم است، حتی در برابر فرصتهای ارزنده نیز دست به خرید نمیزنند و ترجیح میدهند نقد بمانند یا به سمت داراییهای کمریسکتر حرکت کنند. در چنین فضایی، بازار سهام درگیر اصلاحی است که بیش از آنکه ریشه بنیادی داشته باشد، محصول نااطمینانیهای بیرونی است.حجت سرهنگی بیان کرد: اگرچه روند کوتاهمدت بازار همچنان تحت فشار قرار دارد، اما در صورت فروکش کردن تنشهای سیاسی، سطوح فعلی میتواند بهعنوان نقطهای جذاب برای بازگشت تدریجی سرمایه و آغاز یک دوره تعادلی در بازار سهام عمل کند. بازگشتی که اینبار بر پایه متغیرهای بنیادی و واقعی اقتصاد شکل خواهد گرفت، نه صرفا هیجان و انتظارات کوتاهمدت.
