قطعی اقتصاد دیجیتال به بازار ارز رسید؛
بازارهای بیرونق
بازار ارز و طلا در روزهای اخیر در شرایطی نوساناتی محدود اما معنادار را تجربه کرده که عملا سیگنال تازهای از بازارهای جهانی دریافت نکرده است. افزایش نرخ دلار و همزمان کاهش جزئی قیمت سکه و طلا، بیش از آنکه ریشه در متغیرهای بینالمللی داشته باشد، تحتتاثیر کاهش محسوس حجم معاملات ارزی و اختلال در زیرساختهای ارتباطی کشور قرار دارد؛ عاملی که به گفته فعالان اقتصادی، روزانه هزاران میلیارد تومان به اقتصاد ایران خسارت وارد میکند و بازارها را در وضعیت نیمهتعطیل قرار داده است.
بررسی تحولات اخیر بازار ارز و طلا نشان میدهد که در آخرین معاملات، نرخ دلار با افزایش ۹۰۰ تومانی از ۱۴۱ هزار تومان به ۱۴۱ هزار و ۹۰۰ تومان رسید. این در حالی است که بازار طلا و سکه برخلاف روند افزایشی ارز، کاهشهای جزئی را تجربه کرد؛ بهطوریکه سکه تمام بهار آزادی با کاهش ۵۰ هزار تومانی از ۱۶۵میلیون و ۵۰ هزار تومان به ۱۶۵میلیون تومان رسید و قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز با کاهش ۴۲ هزار تومانی از ۱۶میلیون و ۳۴۲ هزار تومان به ۱۶میلیون و ۳۰۰ هزار تومان کاهش یافت.
این تغییرات قیمتی در شرایطی رخ داده که بازارهای جهانی در روز گذشته تعطیل بوده و عملا محرک جدیدی از سمت قیمت جهانی طلا یا تحولات اقتصاد بینالملل به بازار داخل مخابره نشده است.
از همین رو، بسیاری از تحلیلگران معتقدند نوسانات اخیر بیش از آنکه ناشی از عوامل بیرونی باشد، نتیجه مستقیم متغیرهای داخلی و بهویژه کاهش عمق بازار در پی اختلالات گسترده اینترنتی است.
در سه هفته گذشته، قطعی و اختلال در دسترسی به اینترنت به یکی از عوامل تعیینکننده رفتار بازار ارز تبدیل شده است. این وضعیت، فرآیند ثبت و انجام سفارشهای ارزی، نقلوانتقالات مالی و ارتباط فعالان اقتصادی با بازارهای داخلی و خارجی را با اخلال جدی مواجه کرده و در نتیجه، حجم معاملات ارزی بهشدت کاهش یافته است. کاهش حجم معاملات، عمق بازار را کم کرده و باعث شده حتی تغییرات محدود تقاضا یا عرضه، نوسانات قیمتی پرریسکی را رقم بزند؛ نوساناتی که به سرعت به بازار طلای داخلی نیز سرایت میکند.
در همین راستا، علی حکیمجوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، خسارت مستقیم ناشی از قطعی اینترنت را روزانه بین ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است. به گفته او، این رقم تنها بخش قابل مشاهده خسارتهاست و قطع اینترنت در حوزههایی همچون کاهش اعتماد کاربران، افت رتبهبندی بینالمللی کسبوکارهای دیجیتال، کاهش سرمایهگذاری و تشدید مهاجرت نخبگان، آثار منفی عمیقتر و ماندگارتری بر اقتصاد کشور بر جای میگذارد. این تبعات بلندمدت، میتواند هزینههای پنهان اما سنگینی را به بازارهای مالی تحمیل کند.
در چنین فضایی، بازار طلا و سکه نیز رفتار محتاطانهتری از خود نشان داده است. رئیس اتحادیه طلا با اشاره به ثبات نسبی نرخ ارز در هفتههای اخیر اعلام کرده است که همین عامل موجب شده قیمتها در بازار طلا و سکه با ثبات بیشتری نسبت به تغییرات قیمت جهانی طلا همراه شود. به گفته او، در حال حاضر سکه تمام بهار آزادی طرح جدید با قیمت ۱۶۵میلیون تومان و سکه طرح قدیم با نرخ ۱۶۲میلیون و ۴۰۰ هزار تومان معامله میشود. همچنین هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز به ۱۶میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده است.
نکته قابلتوجه در بازار طلا، کاهش محسوس حباب سکه در کنار افزایش قیمت جهانی طلاست. رئیس اتحادیه طلا تاکید کرده که با وجود رشد بهای طلای جهانی، حباب سکه در بازار داخلی با کاهش یکمیلیون و ۶۰۰ هزار تومانی مواجه شده و به حدود ۵میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است؛ سطحی که به گفته فعالان این بازار، در طول سال جاری بهندرت تجربه شده است. کاهش حباب سکه را میتوان نشانهای از کاهش تقاضای سفتهبازانه و احتیاط بیشتر معاملهگران در شرایط نااطمینانی دانست.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که تداوم اختلالات زیرساختی، بهویژه در حوزه اینترنت، میتواند نااطمینانی در بازارها را تشدید کند. زمانی که ابزارهای ارتباطی و بسترهای دیجیتال دچار اختلال میشوند، رفتار معاملهگران محافظهکارانهتر شده و بازار وارد فاز رکود معاملاتی میشود. در چنین شرایطی، حتی نوسانات کوچک قیمتی نیز میتواند انتظارات تورمی را تحریک کرده و به بیثباتی بیشتر دامن بزند.
در مجموع، آنچه امروز در بازار ارز و طلا مشاهده میشود، بیش از هر چیز بازتابی از مشکلات ساختاری اقتصاد و اختلال در زیرساختهای حیاتی کشور است. بازگشت ثبات پایدار به این بازارها، علاوه بر سیاستهای پولی و ارزی، نیازمند توجه جدی به زیرساختهای ارتباطی و دیجیتال است؛ چراکه در اقتصاد امروز، اینترنت نه یک ابزار جانبی، بلکه یکی از ارکان اصلی گردش مالی، اعتماد اقتصادی و کارکرد روان بازارها محسوب میشود. بدون ترمیم این زیرساخت، بازارها همچنان در وضعیت نیمهتعطیل و شکننده باقی خواهند ماند.
