سایه ایران بر بازار نفت
به گزارش تارنمای tradingeconomics و تا لحظه تنظیم این خبر در معاملات روز دوشنبه ۲۶ژانویه، نفتخام برنت توانست بالای مرز ۶۶ دلار در هر بشکه تثبیت شود؛ سطحی که بیش از هر چیز، بازتاب نگرانی معاملهگران از تحولات خاورمیانه و احتمال تشدید تنش میان تهران و واشنگتن است. بر اساس دادههای بازار، بهای نفتبرنت با افزایش ۲۳سنتی به ۶۶ دلار و ۷۰سنت در هر بشکه رسید. همزمان نفتخام وستتگزاس اینترمیدیت آمریکا نیز با رشد ۱۹ سنتی، ۶۱دلار و ۲۶سنت معامله شد. این افزایش، ادامه جهشی بود که در روزهای معاملاتی پیشین و با رشد بیش از ۲درصدی قیمتها رقم خورده بود؛ جهشی که ریشه آن را باید در ترکیب کمسابقهای از اختلالهای عرضه آمریکا و تشدید ریسکهای سیاسی جستوجو کرد. در کانون توجه بازار، تحولات مرتبط با ایران قرار دارد. استقرار یک ناوگروه تهاجمی آمریکا در منطقه و اظهارات تند مقامات واشنگتن درباره تهران، نگرانیها از احتمال درگیری و تهدید جریان انرژی از خاورمیانه را افزایش دادهاست. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفته گذشته از حرکت ناو جنگی «آرمادا» به سمت ایران سخن گفت؛ هرچند همزمان تاکید کرد امیدوار است نیازی به استفاده از آن نباشد. در مقابل، یک مقام ارشد ایرانی هشدار داد هرگونه حمله، بهمثابه «جنگی تمامعیار» تلقی خواهدشد. همین تقابللفظی کافی بود تا ریسک ژئوپلیتیک بار دیگر بهعنوان یک محرک صعودی وارد معادلات قیمت نفت شود.
نزدیکی به تنگه هرمز
تحلیلگران بازار معتقدند با توجه به نزدیکی ایران به تنگه هرمز، اثرگذاری این کشور بر قیمتها، حتی در شرایط تحریم و محدودیت صادرات، همچنان قابلتوجه است. از نگاه معاملهگران، هرگونه تشدید تنش در خلیجفارس میتواند بهسرعت به نگرانی درباره امنیت عرضه، بهویژه در مسیرهای حیاتی انتقال نفت، دامن بزند و حقبیمه ریسک ژئوپلیتیک را به قیمتها اضافه کند، بههمیندلیل تهدیدهای لفظی و تحرکات نظامی، حتی بدون وقوع درگیری واقعی، برای بازار نفت اهمیت بالایی دارد. در کنار عامل ایران، شرایط آبوهوایی آمریکا نیز نقش مکملی در حمایت از قیمتها ایفاکرده است. توفان زمستانی گستردهای که بخشهایی از ایالاتمتحده را دربر گرفته، به تعطیلی بخشی از تولید نفت و گاز در مناطق مهمی مانند تگزاس و اوکلاهما انجامیده است. به گفته تحلیلگران جیپیمورگان، حدود ۲۵۰هزار بشکه در روز از تولید نفت آمریکا بهدلیل سرمای شدید از مدار خارج شدهاست. این اختلالها، در کنار افزایش تقاضا برای سوختهای گرمایشی، عرضه فیزیکی بازار را محدودترکرده و به رشد قیمتها دامن زده است،
با اینحال همه عوامل به نفع بازار نبودهاند. بازگشت تدریجی صادرات نفت قزاقستان پس از تکمیل تعمیرات در یکی از پایانههای دریایسیاه و آغاز احیای تولید میدان عظیم «تنگیز»، بخشی از فشار صعودی قیمتها را خنثی کردهاست، همچنین هرچند مذاکرات روسیه و اوکراین بدون دستاورد مشخصی پایان یافت، اما توافق دو طرف برای ادامه گفتوگوها در هفته آینده از شدت نگرانیها در بازار کاست. در مجموع بازار نفت در مقطع حساسی قرار گرفتهاست؛ جاییکه توازن میان اختلالهای کوتاهمدت عرضه، ریسکهای ژئوپلیتیک مرتبط با ایران و بازگشت تدریجی برخی جریانهای صادراتی، مسیر قیمتها را تعیین میکند. برای ایران، این تحولات یادآور آن است که حتی در شرایط محدودیت صادرات، نقش ژئوپلیتیک کشور همچنان یکی از متغیرهای تعیینکننده در معادلات قیمت جهانی نفت باقیمانده است؛ نقشی که میتواند در کوتاهمدت از قیمتها حمایت کند، اما همزمان بر شکنندگی بازار انرژی جهان نیز بیفزاید.
